HB-onderwijs weg? Geen paniek, de regels veranderen alleen.

• Er is geen landelijk verbod op HB-onderwijs, de regels voor financiering zijn veranderd.

• Voltijds HB-onderwijs valt nu onder extra ondersteuning in plaats van onder basisondersteuning.

• De invulling verschilt per regio, maar de zorgplicht van scholen blijft bestaan.

• Focus op leren leren en onafhankelijk advies is in dit nieuwe systeem belangrijker dan ooit.

Ik zie dat de onrust onder ouders niet uit de lucht komt vallen. Door de landelijke norm voor basisondersteuning is duidelijker vastgelegd wat scholen standaard moeten kunnen bieden, en voltijds HB-onderwijs valt daar expliciet niet onder. Dat betekent niet dat het verboden is, maar wel dat de vaste zekerheid van zo’n plek minder vanzelfsprekend wordt. Juist dan is een onafhankelijke blik en goed leren leren vaak het verschil tussen aanmodderen en op tijd bijsturen.

Waar de onrust vandaan komt

Ik zag het bericht onlangs voorbijkomen in een groep voor ouders, een bericht vol hoofdletters en de hashtag totale paniek. De aanleiding was een gesprek met een samenwerkingsverband waarin werd gezegd dat het hoogbegaafdenonderwijs landelijk zou worden afgeschaft. Voor die specifieke regio zou dat zelfs al na de komende zomervakantie ingaan. Het beeld dat werd geschetst was somber, kinderen zouden massaal terug moeten naar het reguliere onderwijs en als dat niet paste, was Cluster 4 de enige overgebleven optie. Die angst is ontzettend begrijpelijk, maar het is ook nodig om de feiten even rustig op een rij te zetten. Er is namelijk geen sprake van een landelijk verbod op HB-onderwijs. Er is wel sprake van een grote verschuiving in hoe we in Nederland naar onderwijs kijken en wie daarvoor de portemonnee trekt.

De regels zijn veranderd, niet het kind

De kern van de verandering ligt niet alleen in de financiering, maar ook in de nieuwe landelijke norm voor basisondersteuning van november 2024. In die norm staat duidelijker omschreven wat scholen minimaal als standaard moeten kunnen bieden. Voltijds HB-onderwijs valt daar expliciet buiten. Dat is een belangrijk detail, want daar zit nu veel onrust. Niet omdat voltijds HB-onderwijs ineens verboden zou zijn, want dat is niet zo, maar omdat scholen en samenwerkingsverbanden het niet meer als vaste basisondersteuning hoeven te organiseren.

Daardoor schuift voltijds HB-onderwijs in de praktijk op naar extra ondersteuning. En juist daar ontstaan regionale verschillen. De ene regio kiest ervoor om een voltijdse voorziening overeind te houden, de andere regio zet sterker in op ondersteuning binnen de gewone klas. Tot voor kort werkten we veel met tijdelijke subsidies voor hoogbegaafdheid. Dat was geld dat apart werd gezet om projecten en speciale klassen op te zetten. Sinds januari 2026 is die situatie veranderd. Het geld is niet weg, het is nu structureel geworden en komt directer bij de samenwerkingsverbanden terecht. Zij bepalen vervolgens hoe dat geld wordt ingezet.

Basisondersteuning is iets anders dan extra ondersteuning

Dat verklaart ook waarom ouders nu het gevoel hebben dat de grond onder hun voeten verschuift. De zekerheid van een speciale plek verdwijnt op veel plekken als vanzelfsprekend uitgangspunt. Tegelijk neemt de druk op de gewone klas toe, want daar moet het dan gebeuren. Op papier klinkt dat logisch. In de praktijk betekent het vaak volle groepen, grote niveauverschillen en leerkrachten die wel willen, maar niet altijd de tijd of expertise hebben om een kind dat ver voorloopt echt goed te begeleiden. De angst dat een kind tussen wal en schip valt, komt dus niet voort uit overdrijving. Die angst hangt samen met een heel concrete verschuiving in wat nog standaard is en wat onder extra ondersteuning gaat vallen.

Het blijft belangrijk om te weten dat scholen nog steeds verantwoordelijk zijn voor passend onderwijs. Een school mag niet simpelweg zeggen dat ze niets voor je kind kunnen doen. Onderwijs voor hoogbegaafde kinderen verdwijnt dus niet, maar de vorm ervan wordt minder zeker en meer afhankelijk van keuzes binnen de regio. De suggestie dat een kind direct naar Cluster 4 moet als de reguliere school het niet redt, blijft veel te kort door de bocht. Cluster 4 is bedoeld voor kinderen met ernstige gedragsproblematiek of psychiatrische stoornissen. Een hoogbegaafd kind dat vastloopt door te weinig uitdaging, onderpresteren of een mismatch in didactiek, hoort daar in de basis niet thuis. Dat dit toch genoemd wordt, laat vooral zien hoe snel systemen naar zware routes grijpen zodra passende expertise in de gewone setting ontbreekt.

Leren leren wordt nu nog belangrijker

In mijn praktijk zie ik vaak wat er gebeurt als de structuur rondom een kind verandert. Kinderen die hoogbegaafd zijn, hebben vaak een andere manier van informatie verwerken. Dat vraagt om meer dan alleen een extra plusboekje achter in de klas. Het vraagt om een aanpak waarbij het kind leert hoe het moet leren. Vaak hebben deze leerlingen op de basisschool nooit echt moeite hoeven doen. Alles kwam hen aanwaaien. Zodra de stof complexer wordt of de omgeving verandert, blokkeren ze. Dat heeft niets te maken met een gebrek aan intelligentie, maar alles met het ontbreken van de juiste strategieën om met weerstand en uitdaging om te gaan. Juist daar zie ik in de praktijk veel winst, niet in grote systemen of mooie woorden, maar in kleine, concrete stappen die een kind weer grip geven op schoolwerk.

Waar ik als Juf Jessica het verschil maak

De onrust over de bureaucratie rondom de samenwerkingsverbanden maakt dat ouders zich vaak verloren voelen. Je wordt van het kastje naar de muur gestuurd en krijgt te maken met termen als 'norm basisondersteuning' en 'arrangementen'. Die termen zijn niet onschuldig, want ze bepalen ineens of iets nog standaard is of dat je kind afhankelijk wordt van extra ondersteuning die per regio anders geregeld is. In die wirwar van regels en budgetten is onafhankelijke hulp juist nu essentieel. Ik kijk niet naar de budgetpotjes van het samenwerkingsverband, maar naar wat jouw kind nodig heeft om weer met plezier naar school te gaan en niet vast te lopen in een klas die daar op dit moment nog niet de juiste expertise voor heeft. Soms is dat een stevig onderwijsadvies om het gesprek met school weer vlot te trekken. Andere keren is dat gerichte remedial teaching of ondersteuning bij leren leren, zodat een kind niet alleen slim is, maar ook grip krijgt op aanpak, frustratie en doorzetten zodra het werk eindelijk echt lastig wordt.

Wat dit praktisch betekent voor jouw kind

De veranderingen in 2026 betekenen niet dat de zorg voor hoogbegaafde kinderen stopt. Het betekent wel dat je als ouder mondiger moet zijn en dat expertise op school vaker van buitenaf moet komen of actiever moet worden opgezocht. De focus verschuift van een gegarandeerde aparte plek naar een passende aanpak in de klas, of naar extra ondersteuning die regionaal heel verschillend kan uitpakken. Dat vraagt om een onafhankelijke blik. Ik help je om die vertaalslag te maken van abstracte regels en landelijke normen naar de dagelijkse praktijk van je kind aan de keukentafel of in de bankjes.

Mocht je in een regio wonen waar de HB-voorzieningen inderdaad worden afgebouwd, raak dan niet direct in paniek. De zorgplicht van de school blijft bestaan. Het budget is er nog steeds, alleen de route ernaartoe is veranderd. Het belangrijkste is dat we blijven kijken naar de kern van het probleem. Waarom loopt je kind vast? Is het de motivatie, is het de didactiek of is het een gebrek aan leerstrategieën? Door die vragen te beantwoorden, creëren we een fundament waar geen enkele bezuiniging of beleidswijziging tegenop kan.

Even sparren?

Laten we samen kijken naar wat er wel kan. Of dat nu gaat om het versterken van het zelfvertrouwen van je kind of het adviseren van de leerkracht over compacten en verrijken, er zijn altijd stappen te zetten. De wereld van het onderwijs is constant in beweging en dat kan onzekerheid geven. Maar met de juiste kennis en een nuchtere aanpak zorgen we ervoor dat hoogbegaafdheid een kracht blijft en geen struikelblok wordt in dit nieuwe systeem.

Kom je er zelf even niet uit met de school of het samenwerkingsverband? Je bent altijd welkom om je verhaal te delen. Soms helpt een kop koffie en een frisse blik al om de volgende stap te zien. Neem gerust contact met me op, dan kijken we samen wat er nodig is voor jouw kind.

/blog/categories/onderzoek-advies /blog/categories/leren-concentratie /blog/categories/communicatie-met-school /blog/categories/remedial-teaching /blog/categories/kennis-en-wetenschap